نجم الدين ابو الرجاء قمى
مقدمه 44
تاريخ الوزراء ( فارسى )
( 216 الف - 220 ب ) صاحب عز الدين ( 220 ب - 231 الف ) عزيز الدين كاشى ( 231 الف - 235 الف ) كمال الدين ابو عمرو الابهرى عزيز الدين كاشى [ معين الدين ] بن الوزير ابن الوزير با توجه به اختلافهايى كه در اين صورتها هست ، پيش از هر چيز به نظر مىرسد ناصر الدين طاهر كه از او به عنوان وزير سنجر ياد شده ، موردنظر تاريخ الوزرا نبوده است ، زيرا مولف ما از آن عده از وزراى عراق ايران سخن مىگويد كه خودش مىشناخته است . كرمانى وزارتهاى دوم را در نسائم الاسحار ضبط نكرده است . تا آنجا كه صاحب عضد الدين موضوع بحث است ، كرمانى كه از كمال الدين ابهرى به عنوان وزير بعدى ياد كرده ( نسائم ، ص 90 ) ، از عضد الدين يادى نكرده است . تاكنون براى اين اختلاف كه در صورت نامهاى وزراى پيش از عزيز الدين كاشى هست ، راه حل مناسبى پيدا نكردهام . اميدوارم در آيندهء نزديك راه حلى براى خودم پيدا كنم . اين نكته را بايد افزود كه هيچ كدام از اين صورتها با صورتهايى كه در راحة الصدور يا سلجوقنامه و ذيل آن آمده ، انطباق كامل ندارد . 30 مدخلهايى كه در نسائم الاسحار حاوى مطالب تاريخ الوزراء است و من يافتهام ، به شرح زير است ( مدخلها را به نحوى كوتاه خواهم كرد ) : قوام الدين ابو القاسم الدرگزينى در تاريخ الوزراء عنوان خاصى براى اين وزير نيست ، زيرا در قسمت آغازى كتاب و زير عنوان كتاب دربارهء او بحث شده است . بخشى از مطالب در تاريخ الوزراء ناقص است ، چون دو گسست در متن هست . روايت و شعرى كه دربارهء مرگ عزيز مستوفى و عموى عماد الدين اصفهانى هست ( نسائم الاسحار ، ص 76 - 75 ) از صفحهء 20 الف تا 21 الف تاريخ الوزراء گرفته شده است . همانطور كه محدث ارموى يادآور شده ( حاشيهء 1 ، 75 ) داستان « سنگ الوزن » به روايت نسائم ناقص است . خواندمير در دستور الوزرا ( ص 205 - 204 ) روايتى را از جامع التواريخ نقل كرده كه در آن آمده است مولف اثر اخير ، نكتهء خندهآور را درست خوانده است و فهميده است كه عزيز شرايط عجيب وزير را دست انداخته است و همين مطلب دربارهء درگزينى كه به بند افتاد و